|
Azan
Ikamat
Taharat
5 uakit namaz
|
|
DARET ALU
Daret aludi arabtar "taharat" dep ataidi.Arab tilinde "taharat" degen soz adaldik; sundetke otirgizu; daret alu, tazaru, juunu degen magina beredi. Islam dini arkashan adamdi jan jane tan tazaligina tarbieleidi. Muxammad paigambar salla-l-lahu galeihi ua salam "tazalik imannin negizi ,namazdin kilti" dep aitkan eken.
Salauatti adam Alla tagalanin bar ekenin moindasa ,otka ,putka tabinbasa , "osek, otirik, maktanshak, erinshek, beker mal shashpaktan kashik" bolsa, onda onin juregi- taza. Salauatti Abai atamiz bilai degen eken :
Allanin ozi de ras, sozi de ras,
Ras soz eshuakitta jalgan bolmas,
Kop kitap keldi Alladan, onin torti,
Allani tanituga sozi airlmas.
Musulman adam tan tazaligina, kiim men namaz okilatin orrnnin tazaligina konil bolu kerek.
Denenin tazaligi sumen keledi. Teniz , ozen, bulak, kuduk nemese janbir suinin dami, tusi,iisi tabigi kuiden ozgermese, onda ol su daret aluga jaramdi. Deneni taharat aludin eki joli bar: kishi daret alu, arabshasi "al-hadasu-l-asgar" jane ulken daret alu, arabshasi "al-hadasu-l-akbar".
Alaida bizdin tilimizde osi eki daret aludin algashki ugimi joilip , kishi daret alu zar shigaru, al ulken daretke otiru- kak shigaru maginasainda aitilip jur. Islam dini boinsha musulman adam deneden jel,zar, ne kak shigarsa ,kishi daret aladi. Sondai ak erkek pen aiel jinistik katinasta bolsa ,ne teren uikida jatip shahuat bolinse ,ne aielderge ettekir kelse, ne aielder bosangannan kein ayak-kolinan bauirina algansha ulken daret aladi.
Bunu "Gusl" deidi, yagni juunu,suga tusu,shomilu degen soz. Gusul kezinde denenin su timegen jeri kalmaui tiis. Gusuldi mna sozdermen niet etip bastaiszdar: "La ilaha gusul",odan kein basapen moinizdi juasiz, sosin deneninzdin bukul on jagin juasiz,on jakti juip bolganson,kaitadan baspen moindi juasiz,odan son denenizdin sol jagin juiasiz.Osidan kein uyatti jerlerinizdi juasiz.
Salauatti musulman shol dalaga sapar shekse ,ne suga tapshi jagdaida taza kum ne sormen taharat aluga boladi. Susiz taharat alu ushun aueli "bismillahi rahamani r-rahim" dep niet et. Sosin alakandarindi kumga (sorga) tigiz. Koldi silkip, ogan jabiskan kikimdardi urlep tazart. Tazargan kolmen betti surt.Odan kein tagi da alakandarindikumga (sorga) tigiz. Aldimen sol koldin alakanimen on koldi shintaktan keri, yagni jogari karai surt. Kein on koldin alakanimen sol koldi taharat jasa.
Al endi kishi daret alu tartibine toktaik.
|
|
|
1)
Daret alardin aldinda ait: "Bismillahi rahmani-r-rahim" (Kairimdi, rakimdi Alla atimen). Eki kolindi bilegine dein ush marte juu. Sausaktarinin arasin juudi umutpa.
|
|
2)
Ush marte on kolinmen su alip, oni urttap,auzindi shai. Auz shiganda tis tazalagishti paidalanuga boladi.
|
3)
Ush ret on kolinmen su alip, oni murnina jiber de, sol kolinmen sinbir.
|
|
4)
Ush ret betindi ju. Betti mandaidan iekke dein juu kerek.
|
5)
On kolindi shintakka dein ush ret ju.
Sol koldi shintakka dein ush marte ju.
|
|
6)
Kos alakanda kalgan sumen shashti mandaidan karakuska karai sipa.
|
8)
Suk sausaktagi kalgan ilgalimen kulatin ishi-sirtin bir ret tazala. Ortan sausak, atsiz sausak jane shinashiktin sirt jaginda kalgan ilgalimen kulaktin artin ala moindi buganaga dein surt.
|
|
9)
Sol kolinmen on ayagindi tobikka dein ush marte ju.Barmaktarinin arain juuga umutpa.
Sol kolinmen sol ayagindi tobikka dein ush ret ju.Kolindi juip,daret aludi ayakta.
|
Daret alu tamam bolganda "Ashxadu an la ilaha illa-l-la ua ashxadu anna Muxammadan abduhu ua rasulih" (Men Alladan baska kudai jok ekenine kua bolamin jane Muxammad onin kuli ari elshisi ekenine kua bolamin) dep ait. Odan kein "Allahumma ajgalani min at-tauuabin ua ajgalani min al-mutahharin" (O, Alla! Meni taubege kelgender men taharat algandardin katarina kos) dep niet et.
Osi aitilgan tartippen dene mushelerin tazalagan salauatti musulman adam taharat algan bolip sanaladi.
Eger taharat algan son uyatti jerlerden jel, zar ne kak shiksa,adam esten tansa, mas bolsa (mas bolgan adamnin Namazi 40 kun kabil etilmeidi),esirese, kussa,napsi kozsa, jinistik katinaska tuspek oimen aieldin denesine kol tigen bolsa, daret buzulai. Bul jagdaida kaitadan taharat alu kerek. Taharat almai namaz okuga,kasietti Kuran karimdi ustauga ,Allanin uy- meshitke kiruge bolmaidi.
Salauatti musulman adamnin kiimi men namaz okilatin jer najisterden (zar,kak,shahuat,irindi kan,ittin juni,shoshkanin kili jane t.b) taza bolui kerek.
|
|
|
|
|
|
algi betke kaitu
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
